Po decyzji ogłoszonej przez premiera, czekamy na formalne przepisy prawne dotyczące zamknięcia placówek. Zgodnie ze znowelizowanymi przez ustawę specjalną przepisami Prawa oświatowego, minister edukacji wydaje rozporządzenie, na mocy którego może czasowo
ograniczyć lub czasowo zawiesić funkcjonowanie jednostek systemu oświaty na obszarze kraju lub jego części, uwzględniając stopień zagrożenia na danym obszarze.
Zagrożenie epidemią, czy nawet pandemią koronawirusa, powoduje także dla placówek oświatowych szereg konsekwencji, poniżej staramy się odpowiedzieć na najważniejsze pytania.
Premier poinformował (w środę 11.03), że na okres 2 tygodni zamknięte będą wszystkie placówki oświatowe.
Kto ma prawo zadecydować o zamknięciu szkoły czy przedszkola?
Takie kompetencje ma dyrektor szkoły oraz organ prowadzący. Rozporządzenie MENiS z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach określa w § 18 ust. 2, że dyrektor, za zgodą organu prowadzącego, może zawiesić zajęcia na czas oznaczony, jeżeli wystąpiły na danym terenie zdarzenia, które mogą zagrozić zdrowiu uczniów.
Sytuacja zagrożenia epidemiologicznego powoduje powstanie zdarzenia, mogącego zagrozić zdrowiu uczniów. Dyrektor w porozumieniu z organem prowadzący, a często jest to ta sama osoba, może podjąć decyzję o czasowym zawieszeniu zajęć, czyli czasowym zamknięciu placówki oświatowej.
Natomiast uchwalona ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, którą dalej nazywamy ustawą specjalną, nie ma wprost odniesienia do sytuacji placówek niepublicznych. Zgodnie z jej art. 11 ust. 1, Wojewoda może wydawać polecenia obowiązujące wszystkie organy administracji rządowej działające w województwie i państwowe osoby prawne, organy samorządu terytorialnego, samorządowe osoby prawne oraz samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej w związku z przeciwdziałaniem COVID-19.
Takimi samorządowymi jednostkami organizacyjnymi są publiczne (samorządowe) szkoły i przedszkola. Z ustawy nie wynika zatem uprawnienie wojewody czy innych organów do zamykania szkół i przedszkoli niepublicznych.
Ustawa nowelizuje jednak Prawo oświatowe, przyznając ministrowi edukacji prawo wydania rozporządzenia dotyczącego czasowego zamykania placówek oświatowych.
Poza tym, prawo takie ma premier, który może wydać polecenie każdemu podmiotowi, także prywatnemu.
Czy w przypadku zagrożenia można zarządzić kwarantannę w placówce oświatowej?
Takie uprawnienia posiada odpowiedni organ sanitarny, czyli inspektor sanitarny.
Czy w przypadku zamknięcia placówki niepublicznej w sytuacji zagrożenia należna jest dotacja oświatowa?
Tak. Przepisy nie zawierają uprawnienia do wstrzymania czy zaprzestania wypłaty dotacji oświatowej w sytuacji czasowego zawieszenia działalności placówki oświatowej z powodu zagrożenia epidemiologicznego. Można powiedzieć, że wystąpiłaby sytuacja podobna do okresu wakacyjnego, kiedy wprawdzie nie organizuje się zajęć edukacyjnych czy opiekuńczo-wychowawczych, ale dotacja jako świadczenie roczne, należna jest na cały okres roku budżetowego.
Dodatkowo, placówki ponoszą przecież w tym czasie swoje koszty stale działalności, czynsze, wynagrodzenia pracowników itd., co musi być zabezpieczone poprzez udzielanie dotacji.
Czy zamknięcie placówek dotyczy także pracowników?
Tak, pracownicy w takiej sytuacji nie powinni stawiać się do pracy, gdyż ich także obowiązują środki bezpieczeństwa. Nie dotyczy to personelu niezbędnego do utrzymania, np. dozorcy, palacza, którzy wykonują inne czynności, niż opiekuńczo-wychowawcze i administracyjne.
Jakie wynagrodzenie przysługuje pracownikom w sytuacji przymusowego zamknięcia placówki?
Ustawa specjalna nic nie mówi o takich sytuacjach. Należy zatem stosować ogólne przepisy kodeksu pracy. Brak możliwości świadczenia pracy nie powstaje z przyczyn leżących po stronie pracownika, lecz obiektywnych, niezawinionych przez pracodawcę. Jednakże kodeks pracy nie ma takich specjalnych regulacji, a ustawa specjalna także nic o tym nie mówi.
Pojawia się problem prawny, gdyż kodeks pracy przewiduje w art. 81, że pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy. Natomiast przymusowe zamknięcie placówki nie stanowi przyczyn dotyczących pracodawcy, wobec czego w istocie kodeks nakazywałby zaprzestanie wypłacania wynagrodzenia w tej sytuacji.
Kodeks w tym samym przepisie mówi jednak, że wynagrodzenie przysługuje pracownikowi także za czas niezawinionego przez niego przestoju. Pytanie, na które powinny odpowiedzieć władze (np. Ministerstwo Pracy czy inspekcja Pracy), to czy przymusowe zamknięcie należy uznać za czas niezawinionego przestoju, za który należne jest wynagrodzenie.
W chwili obecnej trudno jednoznacznie określić, czy wynagrodzenie pracownikom w tej sytuacji przysługuje.
Jakie wynagrodzenie otrzymywać powinni pracownicy przebywający na kwarantannie?
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa określa, że zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.
Na równi z niezdolnością do pracy z powodu choroby traktuje się niemożność wykonywania pracy w wyniku decyzji wydanej przez właściwy organ albo uprawniony podmiot na podstawie przepisów o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
To oznacza, że pracownicy przebywający na przymusowej kwarantannie powinni otrzymywać zasiłek taki sam, jak w przypadku choroby.
Otrzymaliśmy właśnie z Ministerstwa Edukacji Narodowej odpowiedź na pismo w tej sprawie, wyjaśniające, że zmiana ma zastosowanie od września 2019 r.
MEN pisze:
“W związku z podwyżkami dla nauczycieli wprowadzonymi ustawą z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1287), w okresie od dnia 1 września 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. średnie wynagrodzenie nauczycieli ustalone w sposób określony w art. 30 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela, zwiększono się o 9,6%. W ocenie ministerstwa, zwiększenie to powinno być, od września 2019 r., odzwierciedlone w kwocie ustalanej na podstawie limitu określonego w art. 35 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.”
Ponadto, “rozporządzenie zmieniające rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu opracowywania sprawozdania z wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego w szkołach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego zostało podpisane 26 listopada 2019 r. i opublikowane w Dzienniku Ustaw z 11 grudnia 2019 r. pod poz. 2387. Średnie wynagrodzenie nauczyciela dyplomowanego wynosi od września 2019 r. 6 141,09 zł.”
(pismo nr WST-WOOS.3532.169.2019.DC z 12 grudnia 2019)
Biuro Edukacji m.st. Warszawy zamieściło komunikat w sprawie zmiany limitów wynagrodzeń, finansowanych z dotacji oświatowej.
“Zgodnie z zapisami art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. poz. 2203 z późn. zm.) dotacje mogą być przeznaczone na wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej, w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce oraz osoby fizycznej prowadzącej przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowana przedszkolnego, w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie:
W roku 2019 maksymalne kwoty wynagrodzeń finansowanych z dotacji określone zgodnie z powyższymi zasadami oraz z uwzględnieniem zapisów art. 14 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1287) wynoszą:
Po raz kolejny w październiku organy dotujące dokonywały aktualizacji podstawowej kwoty dotacji dla przedszkoli.
I po raz kolejny niemal wszystkie samorządy dokonały tak zwanego „wyrównania” w sposób nieprawidłowy, niezgodny z przepisami ustawy.
Muszę zwrócić uwagę na treść przepisu art. 43 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Jest to przepis absolutnie jasny i naprawdę trudno powiedzieć, dlaczego większość samorządów go nie rozumie i nie stosuje.
Oto, co jest w ustawie napisane, w jaki sposób należy wypłacać zmienione stawki dotacji po zaktualizowaniu np. w październiku.
Art. 43 ust. 3 mówi: Zaktualizowana kwota dotacji, o której mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30, art. 40 i art. 41, obowiązuje … od pierwszego dnia listopada roku budżetowego – w przypadku aktualizacji, o której mowa w ust. 2 pkt 2
Powyższy przepis WYRAŹNIE określa, że zmiana stawki nie jest od października, nie od stycznia, ale od LISTOPADA !!!
Następnie przepis tego samego art. 43 ust. 4 i 5 wyjaśniają, jak należy „wypłacać zmienione stawki.
To bardzo ważne, gdyż policzenie zmienionej stawki poprzez podzielenie nowej podstawowej kwoty dotacji przez 12 (miesięcy) daje całkowicie inny wynik, niż w wyniku ustalenia w sposób zgodny z ustawą, jako kwoty do wypłacenia przez pozostałe 2 miesiące roku! Wtedy te -25% może nie zostać zastosowane!
W zeszłym roku publikowałem odpowiedź MEN w sprawie aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, pismo to zamieszczam ponownie.2018-11-14 odpowiedź MEN na pismo PiE
MEN potwierdza, że liczenie nowej kwoty dotacji „z wyrównaniem” od początku roku jest nieprawidłowe, ponieważ nowa, zaktualizowana stawka obowiązuje od następnego miesiąca, a nie od początku roku. Ponadto, MEN na równaniu wyjaśnia i potwierdza sposób obliczenia, jakie powinny być nowe, miesięczne stawki, po dokonanej aktualizacji.
W roku 2019 pierwsza aktualizacja miała miejsce w kwietniu, druga – jak zawsze w październiku.
Oto prawidłowy wzór na obliczenie wypłat dotacji po aktualizacji:
KDU – kwota miesięczna dotacji na ucznia (KDU1 – od stycznia do kwietnia, KDU4 – od maja do października)
KRD – kwota roczna dotacji, po aktualizacji (4 – kwiecień, 10 – październik)
Aktualizacja w kwietniu: (KRD4 – 4xKDU1) : 8
Aktualizacja w październiku: [ KRD10 – suma wypłaconych części (4xKDU1 + 6xKDU4) ] :2
Przykład liczbowy:
KRD Podstawowa kwota dotacji na początku roku = 12000 zł
KDU1 = 1000 zł (czyli 12000 : 12 m-cy = 1000 zł/m-c)
KRD4 = 12500 zł
Po aktualizacji w kwietniu: (KRD4 – 4xKDU1) = 12500 – 4000 = 8500 zł (do wypłacenia od maja do końca roku)
: 8 = 1062,50 zł/m-c (począwszy od maja)
Czyli KDU4 = 1062,50 zł
KRD10 = 11000 zł
Po aktualizacji w październiku:
[ KRD10 – suma wypłaconych części (4xKDU1 + 6xKDU4) ] = 11000 – (4000 + 6375) = 11000 – 10375 = 625 zł
: 2 = 312,50 zł
Czyli nowa KDU10 = 312,50 zł
ALE: zgodnie z art. 43 ust. 5, średnia kwota do wypłaty za listopad i grudzień może być jedynie o 25% niższa, niż średnia arytmetyczna wypłaconych części dotacji od stycznia do października.
Wobec tego: średnia arytmetyczna wypłaconych części to 10375 : 10 = 1037,50 zł
Obniżenie o 25% daje wynik 778,12 zł
Oznacza to, że nawet przy takiej drastycznej obniżce kwoty dotacji w październiku, przedszkole MUSI dostać za listopad i grudzień dotacje nie niższe, niż 778,12 zł!
Gdyby samorząd, jak to zwykle robi, podzielił nową KRD10 przez 12 miesięcy, to wychodzi ok. 916 zł, czyli w stosunku do średniej 1037 zł obniżenie jest o zaledwie ok. 12%. Ale wtedy samorząd nakazuje „wyrównanie” od stycznia, czyli zabiera wam całą dotację z listopada, a nawet z grudnia!
I to jest właśnie różnica pomiędzy kreatywną księgowością samorządów, a działaniem zgodnym z prawem i ustawami!
Chciałbym ponownie wyrazić nadzieję, że takie wyjaśnienie trafi wreszcie do urzędników, którzy przeliczając dotacje nie tylko postępują niezgodnie z przepisem, ale też z matematyką….
autor:
Robert Kamionowski