Serdecznie dziękujemy wszystkim uczestnikom za przybycie do Warszawy na nasze szkolenie z zakresu zasad naliczania dotacji dla przedszkoli niepublicznych. Cieszymy się, że temat wzbudził zainteresowanie dużego grona właścicieli przedszkoli niepublicznych.

Z tego miejsca chcieliśmy jeszcze raz podziękować wszystkim uczestnikom za aktywny udział w spotkaniu i  wymianę doświadczeń.

Również i dla naszego zespołu spotkanie było cennym źródłem informacji o praktykach gmin z całej Polski.

Uczestnicy szkolenia wskazywali m.in., że nie zawsze są informowani przez wójta o wysokości dotacji na bieżący rok budżetowy. Czasem taka informacja jest przekazywana w formie pisma informacyjnego, innym razem wydawane są np. zarządzenia, w jeszcze innych przypadkach o wysokości dotacji osoby prowadzące przedszkola niepubliczne dowiadują się z przelewów bankowych. Mieliśmy wreszcie przykład gminy, w której wysokość dotacji była inna w każdym miesiącu, a organy gminy odmawiały jakiejkolwiek informacji odnośnie sposobu ustalenia tej kwoty.

Dalszym problemem wskazywanym przez uczestników spotkania było „wyrównywanie” dotacji z lat ubiegłych, tj. dokonywanie przeliczenia wysokości dotacji wedle faktycznie poniesionych wydatków, a nie według wydatków zaplanowanych w budżecie. Następnie gminy na podstawie tak wykonanego przeliczenia wysuwają żądania zwrotu nadwyżki dotacji w kolejnym roku budżetowym. Jak wynika z doświadczeń uczestników spotkania, te wezwania mają różne formy, a często gminy dokonują w tym zakresie potrąceń jednostronnych w dotacji wypłacanych już w bieżącym roku, albo żądają zgody na potrącenie umowne z tych dotacji.

Czasem takie „wyrównanie” dotacji następuje na korzyść placówki. W takich przypadkach uczestnicy spotkania zwracali uwagę na problemy z rozliczeniem takiego „wyrównania” dotacji zaniżonej w poprzednim roku budżetowym. Czy należy takie wyrównanie potraktować jako dotację aktualną i rozliczać z wydatkami bieżącego roku, czy też rozliczać  z wydatków za rok, w którym nastąpiło zaniżenie dotacji przez gminę, czy może nie rozliczać takiego „wyrównania” w ogóle? Do tematu z pewnością powrócimy na kolejnych spotkaniach oraz na łamach niniejszego serwisu internetowego.

Uczestnicy spotkania wskazywali ponadto, w jaki sposób gminy zaniżają należną wysokość dotacji, m.in. poprzez ukrywanie kosztów związanych z prowadzeniem przedszkoli pod innymi pozycjami budżetu, uwzględnianie w wyliczeniach punktów przedszkolnych i oddziałów przedszkolnych przy szkołach podstawowych, czy też przeliczanie dotacji według daty, w której liczba uczniów była największa, a w konsekwencji wyliczona dotacja proporcjonalnie mniejsza.

Wiele emocji wzbudzały kwestie dokumentacji, jaką winny prowadzić przedszkola, także w odniesieniu do postępowań kontrolnych.

Wreszcie, omawiany był również problem retorsji organów gmin wobec przedszkoli niepublicznych walczących o swoje prawa na drodze sądowej czy administracyjnej, a także zalety wspólnych działań prawnych podejmowanych przez osoby prowadzące przedszkola w obrębie danej gminy.

Z uwagi na duże zainteresowanie tematem, tych z Państwa, którzy z różnych przyczyn nie uczestniczyli w szkoleniu zapewniamy, że spotkanie zostanie powtórzone. Zamierzamy też w najbliższej przyszłości zorganizować kolejne szkolenia, w tym z zakresu kontroli prowadzonych w Państwa placówkach przez organy gminy – co również wywoływało bardzo duże emocje wśród uczestników spotkania.

O terminach kolejnych spotkań będziemy na bieżąco informować Państwa na niniejszym portalu internetowym.

Zachęcamy również Państwa do opisywania swoich doświadczeń na łamach niniejszego bloga, a także do zgłaszania tematyki szkoleń, którymi byliby Państwo zainteresowani. Prosimy o wpisywanie uwag do komentarzy przy artykułach bloga, lub bezpośredni kontakt mailowy na adres kontakt@prawoiedukacja.pl

Z poważaniem,

Zespół redakcyjny portalu „Prawo i Edukacja”

Spotykam się w praktyce z szeregiem powtarzających się pytań i problemów (FAQ) dotyczących wypłacania dotacji i ich zwrotu. Na niektóre z nich postaram się krótko odpowiedzieć.

Czy urząd może wstrzymać wypłatę miesięcznych dotacji?

Najkrótsza odpowiedź brzmi – NIE. Prawo nie przewiduje jakichkolwiek możliwości wstrzymania wypłaty bieżących dotacji. Jednak często w uchwałach dotacyjnych, albo w praktyce działania gmin, pojawiają się zapisy lub twierdzenia, że można wstrzymać wypłatę dotacji, gdy np.:
– podmiot dotowany nie złożył rozliczenia rocznego z wykorzystania dotacji (albo rozliczenia okresowego, gdy gmina wymaga więcej, niż jednego rozliczenia, np. rozliczeń półrocznych czy miesięcznych)
– dotowana placówka nie złożyła miesięcznej informacji o liczbie uczniów
– kontrola prowadzona przez urząd wykazała nieprawidłowości lub uniemożliwiono przeprowadzenie kontroli.
Są to najczęściej powtarzające się powody wstrzymywania wypłaty dotacji.
Zgodnie z ustawą, zaprzestanie (czyli nawet nie wstrzymanie) wypłacania dotacji może mieć miejsce jedynie w przypadku wykreślenia placówki z ewidencji, czyli w wyniku jej likwidacji lub faktycznego zaprzestania działalności przez placówkę, prowadzącego do jej likwidacji (art. 83 ustawy).
Co zatem się dzieje, gdy dotowana placówka nie wypełniła wymogów określonych w uchwale rady gminy, i z tego powodu urząd wstrzymuje dotacje? Placówka pomimo tego ma prawo wystąpić do urzędu o wypłatę dotacji, z odsetkami liczonymi od końca miesiąca, za który dotacji nie otrzymała, a w przypadku odmowy, wnieść sprawę do sądu cywilnego.
Natomiast urząd może wszcząć postępowanie kontrolne i w jego wyniku wydać nawet decyzję o zwrocie dotacji, jako pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości albo wydatkowanej niezgodnie z przeznaczeniem.
(zobacz np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 sierpnia 2011 r, sygn.. III SA/Gl 4/11)
(Wyroki sądów administracyjnych dostępne są na portalu www.orzeczenia.nsa.gov.pl )

Czy po zakończeniu roku finansowego urząd może dokonać „przeliczenia” wysokości dotacji według wykonania budżetu i zażądać zwrotu części dotacji?

Zgodnie z art. 90, dotacje przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 75% ustalonych w budżecie danej gminy wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych. Jest bardzo częstą praktyką, że po zakończeniu roku i „rozliczeniu” wydatków budżetowych w publicznych przedszkolach, okazuje się, że zaoszczędziły one jakieś kwoty, czyli wykonanie budżetu było poniżej kwot zaplanowanych, wpisanych do uchwały budżetowej. Praktyka taka jest jednak sprzeczna z prawem. Do tej pory brakowało wyraźnych wytycznych, w szczególności sądowych, ale obecnie po wspomnianym wcześniej wyroku WSA w Warszawie z 4 kwietnia 2014 r., sygn. V SA/Wa 2555/13 nie powinno być co do tego wątpliwości. Dotacje należy obliczać według kwot planowanych w budżecie, a nie po jego wykonaniu według zmniejszonych wydatków.
Placówki, którym w ten sposób zabrano część dotacji, mogą na drodze sądowej dochodzić swoich roszczeń nawet przez 10 lat.
Czasami może zdarzyć się sytuacja odwrotna, gdy po zakończeniu roku urząd dopłaca przedszkolom. Pozornie, wydaje się, że to analogiczny przypadek, gdy przedszkola publiczne wydały więcej. W rzeczywistości jest to jednak zupełnie inna sytuacja prawna, gdyż jednostki budżetowe nie mogą wydać więcej, niż otrzymują w ramach budżetu, a ich wyższe wydatki muszą mieć podstawę w zmienionej uchwale budżetowej. Czyli, zmiana budżetu „w górę” powinna spowodować podniesienie kwoty dotacji. Analogicznie, obniżenie pewnych wartości budżetowych także poprzez zmianę uchwały budżetowej może spowodować zmniejszenie dotacji.

Co się dzieje, gdy urząd żąda zwrotu części dotacji po dokonaniu takiego „przeliczenia”?

Przede wszystkim, urząd winien wszcząć postępowanie w sprawie zwrotu (części) dotacji jako pobranej w nadmiernej wysokości. Jak wskazałem wyżej, nie zachodzi taka podstawa, gdy zmniejszenie wynikać ma z oszczędności w wydatkowaniu środków przez przedszkola publiczne. W wyniku postępowania musi być wydana decyzja administracyjna o zwrocie części dotacji. Decyzję taką może wydać tylko wójt (burmistrz, prezydent miasta). Inne osoby mogą wydawać decyzje wyłącznie z upoważnienia tego organu. Od decyzji przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) właściwego dla tej gminy (zwykle jest w mieście, które poprzednio było miastem wojewódzkim), a odpowiednie pouczenie musi znajdować się na decyzji. Jeśli SKO nie uchyli takiej decyzji wójta, to przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Często natomiast urzędy nie wydają w ogóle decyzji w tej sprawie, lecz piszą pismo i po prostu potrącają swoje „należności” z dotacjami wypłacanymi na bieżąco. Takie działanie jest także bezprawne, gdyż urząd nie ma prawa do dokonywania JAKICHKOLWIEK potrąceń z bieżących, wypłacanych dotacji.
Czasami, urzędy zmuszają placówki do podpisywania „dobrowolnych” umów czy oświadczeń o zwrocie takich „nadmiernych” dotacji w ratach. Jest to także praktyka bezprawna.

Jak bronić się przed żądaniem zwrotu dotacji w powyższych sytuacjach?

Przede wszystkim, nie należy godzić się na jakiekolwiek dobrowolne i umowne ustalenia dotyczące zwrotu dotacji, którą urząd określa jako nadmierną. Trzeba ustalić, jakie są podstawy żądania ze strony urzędu. Jeśli oparte są na wykonaniu budżetu, to są nieuzasadnione. Dobrowolnie i bez decyzji administracyjnej nie należy dokonywać zwrotu żądanych kwot. Jeżeli decyzja została doręczona, w terminie 14 dni od otrzymania należy wnieść odwołanie do SKO. Jeśli natomiast decyzja nie została wydana, a kwota jest potrącona z dotacji bieżących, należy wezwać wójta (burmistrza) do zapłaty niewypłaconej części dotacji, a w przypadku odmowy, można wnieść sprawę do sądu cywilnego.

Autor: Robert Kamionowski

Zespół Kancelarii Peter Nielsen & Partners planuje przeprowadzenie seminarium szkoleniowego w Warszawie w dniu 8 maja 2014 r. Tematem będą dotacje: zasady prawidłowego obliczania dotacji przez gminy, prawne możliwości kwestionowania przez placówki niepubliczne wysokości bieżących dotacji oraz dochodzenia wyrównania zaniżonych dotacji z lat poprzednich.

Udział w tym seminarium będzie bezpłatny. Seminarium kierowane jest w szczególności do osób prowadzących placówki niepubliczne.

Szczegóły dotyczące tego szkolenia oraz zgłoszeń będą opublikowane już wkrótce.